POLKLNK BEKLEME ALANLARINDA FONKSYONEL VE ALGI-DAVRANISAL KALTE: ANKARA, BN SNA HASTANES POLKLN

ZET 
Poliklinik Bekleme hollerinin kullanm srecinde deerlendirilmesine (KSD) ynelik olarak yaplan bu almada ama, tehis ve tedavi amal gelen hastalarn fonksiyonel ve alg-davransal performanslarnlmektir. alma; poliklinik mekanlarnda planlama ve fonksiyonel kalitenin hasta zerindeki algsal ve psikolojik etkilerini incelemeye yneliktir. Buna gre savunulan, (1) mekanda fonksiyonel olarak skntyaanmadnda, dk mekan kalitesinin kabul edilebilir olduu; (2) buna karn, mekann fiziksel kalitesinin artmas durumunda, fonksiyonel performanstaki aksaklk ve yetersizliklerin kullanclar tarafndan ok da eletirilmeyerek yorumlanddr. Bu amala, 45-60 ya aralnda toplam 80 (40 bay 40 bayan) kullanc ile yaplan ankette kullanclarn yn bulma, mekansal duyum ve alglarn tespit etmeye ynelik bir takm deerlendirmeler yaplmtr. Bu almada; genel olarak fonksiyonel performansa ilikin ciddi problemler grlmemekle birlikte, gn  ve doal havalandrma olana bulunmayan baz klinik ve destek birimleri (rntgen, kan tahlil, idrar tahlil) bekleme hollerinde uzun sre srada beklemek zorunluluunda kalan hastalarn, hastaneye ilikin genel imajnn negatif ynde olduu grlmtr. 

1. GRduymadan yaamlarn srdrmelerine ve yaptklar
ilerde verimli olmalarna yardmc olan tm evresel nsan gereksinimleri; kullanclarn bir ok adan ve toplumsal koullardr [1]. nsan gereksinimleri; (fizyolojik, toplumsal, psikolojik vb.) rahatszlk kiisel veriler ve gzlenemeyen-soyut kavramlardr, 
A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
onun izlenebilen - somut grnm insanlarn mekan iindeki davranlardr [2]. nsan gereksinimlerinin anlalabilmesi iin, mekan kullanan insanlarn davranlarnn ve bu davranlar oluturan nedenlerin bilinmesi gerekmektedir [3]. Gnmzde mekann insan zerinde etkisini anlamaya alan davran bilimci mimarlar, insan davranndaki farkllklar, mekann bykl, yaps, aydnlatmasve mekann dier kullanclar birlikteliinde anlamaya almaktadrlar. 
nsanlar, aslnda yaamlarnn byk bir blmn yaplar ierisinde geirmek durumundadrlar. Fakat tasarlanan yaplanm evrelerin insan davranlarnetkilediine ynelik almalar yok denecek kadar azdr. Kiliseleri rnek vermek gerekirse, bir kilise rpertici bir yap olarak ele alnabilir mi? ayet yleyse, bu durum benzer tr yaplar ziyaret eden kiilerin ruh halini, duygularn ve dnce yapsnnasl etkiler? Ayn tartma souk malzeme ve renklerle, gn  olmakszn ve inanlmaz boyutlarda (ok kstl sayda kiiyi iine alabilecek) olduka kt yaplanm salk yaplar iin de yaplabilir. Tm yap tipleri arasnda, salk yaplarsadece karmak aletleri, kayt sistemleri, olduka eitli ve kalabalk alan gruplar ile deil, kapdan ieri giren pek ok sayda yardma muhta kullanclar ve ziyaretileri ile zgn bir karaktere sahiptirler. Salk yaplar, yaamn balayp sona erdii, yaamn iyiletirildii son derece gizemli mekanlardr. Bu bilgiler nda bakldnda; salk yaplarnn, farkl fonksiyonlara (tehis-tedavi) hizmet etmesi, kullanclarn farkl ya gruplarndan olumasve mekann psikolojik olarak huzursuzluk veren bir ortam olarak bilinmesi kullanc gereksinimlerini belirleme almalarn, dier mekan kullanmlarndan (alveri, okul, v.b.) daha zor ve karmak bir hale getirmektedir [4]. Hastane ve ziyaretiler, salk durumu, iinde bulunduklar psikolojik durum ne olursa olsun, binaya ne kadar alk olurlarsa olsunlar, doktoru grmek veya test sonularn almak gibi nedenlerle klinik ve destek birimleri bekleme hollerinde (rntgen, kan ve idrar tahlil) zamanlarnn bir ksmn geirmek durumunda kalabilirler. Bu bekleme aktivitesi, klinik veya destek nitelerinin nnde gerekleebilir. Bekleme hollerinde uzun, boa geen saatler kanlmazdr, fakat iyi tasarlanmbir bekleme hol bu tatsz durumun hasta zerinde brakt negatif etkiyi azaltabilir. Hastane mekanlarfarkl aydnlatma uygulamalaryla tefri elemanlarnn hasta psikolojisini olumlu ynde etkileyecek ekilde dzenlenmesi, byk kalabalklarn gereksinimlerini karlayabilecek lekte mekanlar oluturulmas gibi nlemlerle psikolojik ve fiziksel rahatlama ya da baka bir deyile psikolojik konfor salanabilir.  
Iden Wickings Kings Fund kitabnda iyi bir hastane iin on be kriter belirlemitir. Bu kriterler bir hastane gzel olmaldr dan, hastaneler iyi gsterimlerle donatlmaldr olarak eitlenir. Kings Fundda verilmek istenen mesaj: tpk herhangi bir kamusal kurum gibi hastanelerde konfor ve kiilik iin almaldr olmutur [5]. Konforun anlam iyi zlm resepsiyon alanlar, iaret sistemi ve insanlara yn bulmalarnda yardmc olabilecek elektronik gstergeler ve danma masalardr. Ayrca ortamn havalandrlmasn ve temizliini salayacak sistemler oluturulmal, aydnlk dzeyleri mekanlarn ferahl asndan ayarlanmal ve grlt faktr engellenmelidir. Plan zmleri istendiinde mahremiyet, gerektiinde de sosyallemeye olanak tanyacak biimde dzenlenmelidir. Ksa sreli de olsa bekleyen hastalar fiziksel olarak rahat hissetmeli, unutulmadklarn bilmeli, telefon, tuvalet, su gibi temel gereksinmelere yakn olmal, bir eyler okuyabilmeli, istediinde bakalaryla konuup, gerektiinde yalnz kalabilmelidir. 
Gnmzde bir salk kurumunun, tedavi makinesi olarak ele alnarak tasarlanmas gerekliliini ne sren dnce yaps tarihe karmtr. Uzmanlar hassas tasarmn tedaviyi hzlandrabilecei [4] grne inanmaya balamaktadr. Aslnda hastann psikolojik ve fiziksel sal, salk yapsnn tasarmile olduka etkilenmektedir ve bu psikolojik ve fiziksel rahat salamak her bir salk kurumunun temel grevi olmaldr. Bu nedenle, iyileme sreci, tedavi ve ameliyatla gerekletirilen iyileme srecinden ayr tutulmaldr. Burada unutulmamas gereken hastaya sunulan olanaklar ve talepler arasnda bir dengesizlik olduunda stresin kanlmaz bir durum olarak karmza kacadr [6]. Wilson-Barnettn da belirttii zere bir hastanede hasta olmak psikolojik adan olduka stresli bir deneyimdir [7]. Volicer ve Volicer [8] hastane stresinin kalp at zerinde etkili olduunu gstermilerdir. almalar, pek ok salk kurumlarnda strese dayal endienin hissedildiini ortaya koymutur [9], ou zaman alldk durumlar dahi belirsizlik ve risk ierebilmektedir. Bekleme holnde bekleyen ziyaretiler de bu riske aktrlar. Hastalar hastaneye ilk geldiklerinde tandk olmadklar bir ortama girerler, zgrlkleri bir anlamda kstlanr [10]. Stres, kalabalklama, grlt, mahremiyet eksiklii, gz kamatrcklar (zellikle zevksiz kullanlmmalzeme renkleri ve dokusuyla birletiinde), hastalar ve salk grevlileri arasndaki tatsz konumalar ve son olarak tedavi iin kullanlan garip grnl aralar birlikteliinde artacaktr [11]. Ulrich [12] bu stres faktrlerinin sonularn psikolojik, fizyolojik ve davransal olarak aklamtr. Tm bu stres faktrlerinin hem tedavi srecini, hem de hastanede olma durumunu olumsuz ynde etkileyecei kanlmazdr. 
Kullanm Srecinde Deerlendirme (Post Occupancy Evaluation) almalar, bina performansn bazbalklar altnda irdeler [13]. Fonksiyonel performans ve deerlendirmeler; kullanclarn eylem ve performanslar ile ilgili tm ilikisel, boyutsal, kullanmsal alanlarla ilgilidir. Davransal performans ve deerlendirmeler; fiziksel evre- insan davran, kullanc memnuniyeti, sosyo-psikolojik salk arasndaki ilikilerle ilgilidir [14]. Bu makalede yer alan almann amac salk yaplarnda kullancnn deneyimine sunulan mekanlarn performansnn insan psikolojisini ve dolays ile davrann ne ynde etkilediini bulmaya yneliktir. Davransal performans mekann nasl alglanp, davranld ile ilikili olduundan dolay, bu almada algdavransal olarak anlacaktr. 

Salk evreleri zerine yaplan almalarn nemli bir ksm hastalarn ald tedavinin kalitesi zerinedir [15]. Fakat tedavinin kalitesi tartmaya ak bir konudur. Omachonu [16] tedavinin kalitesini iki balk altnda irdeler: gerek kalite ve alglanan kalite. Alglanan kalite, hastann deneyimlendii yaknlk, itenlik ve arkadalk fikirleri ile tanmlanr. Yaplanm evre (hastane atmosferi), hasta ile personel ilikiye girmeden ok nce hasta ile iletiimde bulunur [17]. Bu nedenle, alglanan kalite sadece personel-hasta arasndaki diyalog ile olumaz, hasta-evre arasndaki etkileimle de kazanlr. Dolaysyla alglanan mekansal kalite bu almann temel konusudur. Bir poliklinik rneinde, bekleme hollerini kullanm srecinde deerlendirmeye (KSD) ynelik olarak gerekletirilen bu almada, planlama ve fonksiyonel kalitenin hasta zerindeki algsal ve psikolojik etkileri incelenerek; mimari tasarm, potansiyel kullancnn deneyimini ne lde etkiler 
fikri ele alnmaktadr. 
Poliklinikler genel olarak hastalarn tehis ve tedavilerinin yapld muayenehanelerdir. Bu birimlerde muayenenin yan sra kk apl mdahaleler ve laboratuar tetkikleri yaplabilmektedir. Genellikle poliklinikleri oluturan mekanlar; hasta kayt ve bekleme, muayene (doktor) odalar, mdahale odas, pansuman odas, kk laboratuarlar, hemire odasve dier yardmc mekanlardr. Bir poliklinik, kendisini oluturan birimler baznda incelendiinde, hasta-mekan etkileiminin en youn yaandyerlerin banda, bekleme holleri gelmektedir. Hastann bekleme hollerinde geirdii sre, genel olarak, dier birimlere kyasla daha uzundur. Bu sre, zellikle lkemizdeki hastanelerde, ciddi bir problem olarak nitelendirilebilecek derecede uzundur. 
almada, bir poliklinik yapsndaki bir grup hasta ele alnarak, bekleme srecinde bu denek grubunun ruh halinin nemine dikkat ekilecek, bulunulan atmosferin [18] hasta zerindeki etkisi irdelenecektir. Sadece klinik ve destek nitelerinin bekleme hollerindeki mekansal kalite deil, plansz tasarm, yetersiz iaret sistemi ve yn bulma problemi eken hastalar da konuya dahil edilecektir. Bu almada, bir taraftan fonksiyonel performans konusunda hastalarn memnuniyet dzeyi yanstlrken (hizmet alamayan, bekletilen hastann psikolojisi), temel olarak evre faktrnn olas stres zerindeki azaltc etkisi anlamaya allacaktr. 
alma alan olarak Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii seilmitir (ekil 1, 2). Yapnn sahip olduu biimin yn bulma konusunda sknt yaratmayaca dnlmektedir. Bu kurgunun ierisinde, binay hem fonksiyonel hem de estetik anlamda sradann dna tayan unsurlardan birisi, zellikle doal aydnlatma konusunda nemli bir fonksiyonel e olarak karmza kan galeri boluklardr. 
almada ngrlen; (1) mekanda fonksiyonel olarak sknt yaanmadnda (ok fazla sra beklemeden muayene olunabildiinde, v.b.), dk mekan kalitesinin kabul edilebilir olduu ynndedir. Bu varsayma gre mekann fiziksel koullar yetersiz olsa dahi artan fonksiyonel performansa karlk, bekleme holnde sra bekleyen hastalarn stres ve endiesi azalacaktr. (2) Buna karn, mekann fiziksel kalitesinin artmas durumunda (gn  ile aydnlatlm, rahat oturularak bir eyler okunabilen, ferah, havadar, sakin bir bekleme hol) fonksiyonel performanstaki aksaklk ve yetersizliklerin kullanclar tarafndan ok da eletirilmeyerek yorumlanddr. Btn bu saptamalar nda, bni Sina Hastanesi Polikliniine ait bekleme hollerinin kullanm performans aratrlarak, kullanc beklenti ve gereksinmelerini optimum dzeyde karlayan klinik bekleme hol modeline ulalmaya allacaktr. 

2. ALIMA ALANININ TANITILMASI 
Hastanenin projesi 1967 ylnda alan bir yarma sonucu elde edilmitir. Yarmada Dr. Teoman 


ekil 1. Vaziyet planekil 2. Maket grn
A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
DORUKun projesi birinci, Affan KIRIMLI ve Turgut VNǒn projesi ikinci, Vedat DALOKAY, Orhan DN ve Ylmaz UURLUnun projesi de nc olarak semitir. Sre ve cret konusunda birincinin artname hilafna itirazda bulunmas ve szleme imzasndan vazgemesi zerine, tatbikat projesinin tanzim ii jri tarafndan ikincilie layk grlen Affan KIRIMLI ve Turgut VNǒe verilmitir. Projenin uygulanarak hastanenin kullanma almas 1985 ylna kadar srmtr. 
Hastane, adndan da anlalaca zere bir eitim ve retim hastanesidir. Bu nedenle, dier hastanelerden farkl olarak, tm niversite hastanelerinde olduu gibi, tedavi ve tehis blmleri ile operasyon blmleri geni yer tutmutur. Genel olarak hastanenin planlamasnda klinikler ile destek birimleri i ie ayr blmlerde, hasta yatak blm farkl bir blokta zlmtr. Uygulanan zmde klinikler iki katta, yatak katlar 10 katta zlmtr. Klinikler ve destek birimlerinin (rntgen, kan tahlil, idrar tahlil, eczane) birbirleri ile sk skya balantl olduu, bu yzden bu birimlerin i ie zlmesi gereklilii ortaya kmtr. 
Kliniklere gelecek insan saysnn, gnlk yaklak 5000 olaca tahmin edilerek tasarlanmtr. Bu mekanlarn fazla kii tarafndan kullanlacak olmasndan dolay, yaya ulamna olanak tanmasgerektii belirtilmitir. Bugn hastanede 28 adet klinik birimi bulunmaktadr (ekil 4) ve hastanenin gnlk hasta says 750 ile 3000 arasnda deimektedir. 
Poliklinik Genel Giri Hol olduka geni ve aydnlk kafe mekanna sahiptir. Bu kafe, sunduu oturmadinlenme olanann yan sra, dijital ekrandaki sunumlaryla da bekleyen hasta yaknlarn farklkonularda (kliniklerin yerleri-emekli sand bilgileri vb gibi) bilgilendirmektedir (ekil 3 ve ekil 4). Bu Giri Hol devamnda yer alan ve Poliklinik Genel Bekleme Hol olarak belirtilen ksma, destek blmleri ve belge onay gibi tm kullanclarn ortak kullanm mekanlar yerletirilmitir. Bu akskuvvetlendirmek iin zellikle doal tepe klklarkullanlmtr. Bu hol, klinikleri d mekana balayan bir ara gei mekandr. 
Planlamada ncelikle verilen karar tm klinik ve destek birimlerinin bir T eklindeki hol evresinde toplanmasdr (ekil 4). Kliniklerin her iki taraf da birer koridorla balanmtr. ndeki koridor dhastalarn ulamna, arkadaki koridor ise hastanede yatan hastalarn d mekana kmadan klinik birimlerine ulamna olanak tanmaktadr (ekil 4). Her bir klinik kendi iinde bir hasta bekleme hol evresinde planlanmtr ve her kliniin bekleme hol farklekilde dzenlenmitir; bazlar lineer uzun (bekleme ve tedaviye giri ayn holden), bazlar ise daha ksadr (bekleme hol ve muayene hol bir kapile ayrlm r: K.B.B ve Cildiye blmleri) (ekil 4, 5, 6, 7 ve ekil 8). Hastanede her bir klinik bekleme hol farklekilde tefri edilmitir. zellikle K.B.B blm ve Ortopedi blm dier blmlere gre farkl oturma guruplarna sahiptir ve bu mekanlarda televizyon seyretme olana bulunmaktadr. Ancak tm klinik bekleme holleri kendi ilerine kapaldr, kesinlikle doal k ve doal hava ile balantkurulmamtr. 
Genel olarak hastane de numaratr bulunmakta, ancak u an iin almamaktadr. Hastanede klinik birimleri ierisinde K.B.B blm numaratrn aktif durumda olduu tek blmdr (ekil 7). Bekleme holnde uzun kuyruklar olumasn nlemek iin, her bir kliniin hasta kayt blm, klinik ile ilgili bekleme holnn, ya hemen yannda, ya da bekleme holnn ierisindedir. 
Hastane kullanc saysnn fazla olmas ve muayene ve destek nitelerinin byk bir ounluunun farklkatlarda zmlenmesi nedeni ile dey sirklasyon elemanlarnn yerleri de byk nem kazanmaktadr. D hastalarn kullanm maksatl olarak iki ana merdiven yer almaktadr. Bunlardan en ok tercih edileni Genel Bekleme Hol zerinde, poliklinik beklemelerine yakn bir ekilde konumlanan ana merdiven ve asansr holdr (ekil 9). Dier ana merdiven ise Genel Bekleme Hol ile Genel GiriHol birleme noktasnda yer almaktadr. 


ekil 3. Poliklinik genel giri hol Zemin Kat Plan 


3.50 Kotu Planekil 4. Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii kat planlar
A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 

ekil 5. Dahiliye blm bekleme hol 

ekil 7. KBB (Kulak Burun Boaz) bekleme hol 

ekil 9. Ana merdiven 
almada ngrlen yntem znel deerlendirmedir, bu amala bir anket almas yaplmtr. Anket sorular 45-60 aras ya grubuna yneltilmitir. Bu yagrubunun en ok kulland Dahiliye, Kardiyoloji, Kulak Burun Boaz ve Dermatoloji (Cildiye) blmlerinde yaplan anket almasnda bay ve bayan saylarnn eit olmasna zen gsterilmitir. Bu amala her bir blm iin 10 bayan ve 10 bay olmak zere toplam 80 kiiye anket uygulanmtr. 
20 (10 bayan+10 bay) Dahiliye Blm 
20 (10 bayan+10 bay) Kardiyoloji Blm 
20 (10 bayan+10 bay) K.B.B. Blm 
20 (10 bayan+10 bay) Dermatoloji Blm 
Yaplan anket almasndan elde edilen bilgiler SPSS istatistik program aracl ile analiz edilmi, sonu ve deerlendirilmeleri aada sunulmutur. 


3. ANKETN DEERLENDRLMES
Anket sorular (1) kullanc zellikleri, kullanm sre 
ekil 6. Kardiyoloji blm bekleme hol 

ekil 8. Dermatoloji blm bekleme hol 
ve skl, (2) ana giri, klinik ve destek birimleri bekleme hollerinin deerlendirilmesi ve (3) istek ve ikayetler bal altnda toplanmtr. Deerlendirilen mekanlar genel bekleme hol, klinik bekleme holleri ve poliklinik destek birimleri bekleme holleridir. 

3.1. Kullanc zellikleri ve Kullanm Sre Skl
Kullanclarn zelliklerini belirleyebilmek amacyla meslek, alma durumu, kullanm sre ve sklna ilikin sorular sorulmutur. Alnan Sonular: 
Meslek: Meslek kriterlerine ilikin bir deerlendirme yapldnda memur grubunun bata olmak zere (%52,5), %8,8 serbest meslek, %10 ii ve %28,7 ev hanmeklinde olduu belirlenmitir. 
alma Durumu: Kullanclarn alma durumu profilleri incelendiinde %47,5inin alt, %25inin emekli ve %27,5inin almadbelirlenmitir. 
Kullanm Sre Skl: Kullanclarn hastaneyi kullanm durumlarn belirlemek zere; Poliklinii ka yldr kullanyorsunuz ve Poliklinie ne kadar sklkta geldiniz? sorular sorulmutur. Kullanm sklnn deerlendirilmesinde kullanlan kriterlerin ok fazla olmas nedeni ile bunlar sk, orta sk ve az sk (seyrek) eklinde gruplandrlmtr. Gruplama u ekilde yaplmtr: Sk: her gn, haftada bir, iki haftada bir gelenler; Orta sk: ayda bir, birka ayda bir gelenler; Az sk (seyrek): ylda bir veya iki kez gelenler. 

Hastanenin kullanclar tarafndan ka yldr kullanldna ilikin kriterlerin fazla olmas nedeni ile bunlar az, orta ve uzun sreli gelenler olarak gruplandrlmtr. Buna gre, alnan cevaplar deerlendirildiinde; %62,5 ile kullanclarn byk bir ounluunun mekan 2,5 yl ve daha fazla zamandr (uzun) kulland, % 27,5 oran ile bir yl ve bir yldan az (ksa) bir sredir kulland grlmtr. 1,5 - 2 yldr (orta) bu mekan kullananlarn yzdesi (%10) ise olduka dktr. bni Sina Hastanesi kullanclarnn mekan daha ok orta sklkta kullandklar (%55) belirlenmitir. Ylda bir ya da iki kez kullananlarn (az sk /seyrek) oran mekan sk kullananlarn oran ile ayndr (%22,5) (Tablo 1). 
Kullanclarn hastaneyi ne kadar sklkta ve ka yldr kulland ilikisini tespit edebilmek amac ile Tablo 1 oluturulmutur. Anket yaplan hastalardan ounun bu poliklinii 2,5 yl ve daha fazla bir zamandr, ayda bir, birka ayda bir gibi orta sklkta kullandgrlmtr (%33,8). Kullanclarn mekan kullanm sresi ile kullanm skl arasnda pearson ki-kare (x2) testi sonucuna gre p<0,05 dzeyinde istatistiksel adan anlaml bir ilikiden sz edilemez (Tablo 1). 
Farkl cinsiyetteki kullanclarn klinikleri ne kadar sklkta kullandn tespit edebilmek amacyla, cinsiyet-kullanm skl arasndaki ilikiyi gsteren izelge oluturulmutur. Bay ve bayanlarn poliklinii kullanmlar arasnda p<0,05 dzeyinde istatistiksel adan anlaml bir farkllk bulunamam, genellikle hem bay (%26,3), hem de bayan (%28,8) hastalarn ayda bir, bir ka ayda bir gibi orta sklkta ziyaret ettii belirlenmitir (ekil 10). 
almann devamnda sz konusu i mekanlarn fonksiyonel performansn ve buna bal olarak kullanclarn alg-davransal performanslarnlmeye ynelik olarak bir takm sorular sorulmutur. Kullanclardan belirlenen sorular; Genel Bekleme Hol, klinik bekleme (Dahiliye, Kardiyoloji, Dermatoloji ve K.B.B. klinikleri) ve destek bekleme (Rntgen, Kan ve drar) mekanlarn gz nnde bulundurarak bir deerlendirme yapmalar istenmitir. ncelikli olarak Genel Bekleme Hol ve buras ile 
100% 80% 60% 40% 20% 0% 




balantl olan Dahiliye, Kardiyoloji, Dermatoloji ve 
K.B.B. klinikleri bekleme hollerinin ve Rntgen, Kan ve drar destek birimleri bekleme hollerinin genel bir deerlendirilmesi yaplmtr. Tm bu sorular kullanclara klinik bekleme hollerinde yneltilmitir. Her bir soru iin elde edilen veriler ve deerlendirmeleri aada verilmitir. 
3.2. Poliklinik Mekanlarnn levsel Performans Analizi 

3.2.1. Plan emas-Yn bulma 
Genel olarak bakldnda yn bulma bilgisi eitli bir ok girdiyi bnyesinde barndrmaktadr; kat planlamas, oryantasyon zellikleri ve uyarmla ilikili temel tasarm bileenleri (renk, doku, k gibi). Tandk olunmayan evrelerde bu uyarmla ilikili temel tasarm bileenleri nemli rol oynarlar.  
Evans ve McCoy [19] yaplanm evrenin kullancsaln, stresini potansiyel olarak etkileyebilecek uyarm/uygunluk boyutundan bahsederler. Uyarm, kullanczerinde etkisi olan mekandaki bilgiyi tarif eder. Younluk, eitlilik, karmaklk ve gizlilik uyarmla ilikili temel tasarm bileenleridir. Yksek ses, parlak k, alk olunmayan veya keskin koku ve parlak renkler uyarm harekete geirir [20]. Mekann biimi, ynlendirmesi ve aydnlk dzeyi uyarm seviyesini dorudan etkiler. Uyarmn olmamasskntya, ar olmas ise his yoksunluuna neden olur. Benzer olarak iinde hareket edilerek denenen 

Tablo 1. Kullanm skl ve kullanm sresi 
Kullanm Skl toplam  
her gn, haftada bir, iki haftada bir (sk)  ayda bir, birka ayda bir (orta)  ylda bir veya iki kez (seyrek)  
f  %  f  %  f  %  f  %  
Kullanm Sresi  1 yldan az (ksa)  9  11,2  11  13,8  2  2,5  22  27,5  
1,5-2 yl (orta)  1  1,3  6  7,5  1  1,3  8  10  
2,5 yldan fazla (uzun)  8  10  27  33,8  15  18,8  50  62,5  
toplam  18  22,5  44  55  18  22,5  80  100  
f: Frekans says, %: Yzdelik deer, x2= 8,663 (a) df = 4 p=,070  

A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
mekana ilikin aratrma ve kefetmeye ynelik istekler de bir sre sonra yok olacaktr [21]. Bu nedenle, i mekanlarda insanlar heyecanlandracak yeterli eitlilik, farkllk ve gizemlilik ieren ipularverilmelidir. Dier taraftan ise mekanlarda ki aruyarm planlanm bir iin gerekletirilmesini ve konsantrasyonu engeller ve karmaa yaratr [22]. 
Bu temel bilgilendirme erevesinde bni Sina Hastanesi Polikliniinde plan emas ile ilikili olarak yn bulma performansna baklmtr. Aratrma bulgularna gre, belirlenen kullancprofilinin 45-60 ya aralnda olmas ve genel toplum yapsnda okuma alkanlnn olmamas nedeni ile her katta toplam iki noktaya yerletirilmi danma masalar kullanclar tarafndan olumlu bulunmutur (ekil 4) Danma masalarnda alan grevliler hastanede yn bulma ile ilgili her trl bilgiye sahip elemanlardr. 
Deerlendirmek zere seilen Dahiliye, Kardiyoloji, Dermatoloji ve K.B.B. (Kulak Burun Boaz) kliniklerinin hastane iindeki yeri, hastane Genel Bekleme Hol ile balantl olduu iin kolay bulunabilir niteliktedir (ekil 4). 
Genel Bekleme Hol ile basit geometrik bir iliki iinde olmas nedeniyle, sadece klinik bekleme holleri deil, destek niteleri bekleme holleri de kolay bulunabilir olarak deerlendirilmitir (ekil 11, 12, 13 ve ekil 14). Kan Tahlil Bekleme Hol iki katbirbirine grsel olarak balayan boluun ierisinde yer almakta ve dier tm klinik katlar ile grsel olarak balant kurulabilmektedir (ekil 13 ve 14). 


Kullanclarn hastane mekanlarna ulam kolaylklararasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Tukey HSD testi sonucuna gre (Ortalama deer: 1,05, Homojenlik grubu: A) en kolay ulalabilen mekan Dahiliye ve Dermatoloji Polikliniidir. 
Destek niteleri yan sra sirklasyonu ve ilerlii salayan servis elemanlarnn, plann genel olarak alglanmasnda ve yn bulmada nemli bir yeri vardr. Servis elemanlar anket yaplan hastalar tarafndan kolay bulunabilir eklinde tanmlanmtr. 
Tabelalar: Tam bir kullanc memnuniyetini yakalayabilmek iin, iyi planlanm mimari yapnn yine iyi seilmi ve uygun yerlerde kullanlmdekoratif ve fonksiyonel elerle desteklenmesi gerektii aktr. Bu anlamda Polikliniin kullancbeklentilerini ne lde karladn tespit etmek amacyla, deneklere eitli sorular yneltilmitir. Giri noktasnda net okunabilir yn gsterir tabelalar gereklimidir? ve Kesime noktasnda yn gsterir tabelalar gereklimidir? sorularna verilen cevaplar; giri noktasnda ve sirklasyon hollerinin kesime noktalarndaki yn gsterir tabelalarn yeterli olduu ynndedir (%65 ve %56,3) (ekil 15 ve 16). 


3.2.2. Mekanlar Aras iliki  Yaknlk 
Kullanclara fonksiyonel olarak sknt ektikleri ve birbirine yakn olmasn istedikleri blmlerin olup olmad sorulmutur. Genel olarak hastane kullanclar A.. bni Sina Hastanesini planlbulmular, klinikler ve dier birimleri kolay bulduklarn bildirmilerdir. Ancak sorunun genel bir deerlendirmesi yapldnda; 28 kii bu soruyu u ekilde yantlamlardr; kullanclarn %47si kan tahlil ve kliniklerin, %21i idrar tahlil ve kliniklerin, %13 tahlil-radyoloji ve kliniklerin, %11si rntgen ve kliniklerin, %5i belge onay ve kliniklerin, %3 de tahlil ve tasdik blmlerinin birbirlerine yakn olmasn istemilerdir. 




100% 80% 60% 40% 20% 
0% 
Genel

giri noktasnda yn kesime noktalarnda gsterir tabelalar yn gsterir tabelalar 



evet gerekli 



gerek yok, yeterliekil 15. Yn gsterir tabelalar 


 olarak kullanclar aadaki sralamay
istemilerdir. Bunlar srasyla; (1) tm klinik birimleri ile tahlil - radyoloji birimlerinin, (2) kliniklerle belge onay blmlerinin ve (3) ayrca tm tahlil birimlerinin birbirlerine yakn olmas istemektedirler (ekil 17). 
Planlama: Hastanenin planlama kararlarnda da belirtildii gibi Genel Bekleme Hol, klinikler ve destek birimleri sk skya iliki iindedir. Klinikler ve destek birimleri Genel Bekleme Holnn eperlerine tutunmutur ve bu Hol, genel datc ve ynlendirici mekan konumundadr. Ayrca demede ki yrtklar yoluyla oluturulan boluklar, katlar arasgrsel algyda glendirmektedir (ekil 4). 

bni Sina Polikliniiyle ilgili deneklerin dncelerini renmek amacyla Genel olarak bu polikliniin planlanmas hakknda ne dnyorsunuz? eklinde sorulan soruya verilen %66,3lk planl cevabpoliklinik plan grafiinin kullanclar tarafndan kolay okunabildiini gstermektedir. 
Kullanm skl ve planlama hakkndaki grler arasndaki ilikiye bakldnda ise, orta sklkta hastaneye gelen kullanclarn, hastaneyi daha planlbulduklar (%40) belirlenmitir. Kullanclarn mekankullanm skl ile planlama arasnda pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,05 dzeyinde istatistiksel adan anlaml bir ilikiden sz edilemez (Tablo 2). Buna gre, kullanclarn zamanla hastanenin plan emasn renmelerinin etkisi ile tasarm planlbulduklar ve genel olarak tabelalara gereksinim duymadklar sylenebilir.  


3.2.3. Sra Bekleme 
bni Sina Hastanesi Polikliniinin bir Aratrma ve Uygulama Hastanesi bnyesinde olmas nedeniyle kullanc says olduka fazladr. Ancak, planlama 

Tablo 2. Kullanm skl-planlama 
Kullanm Skl Toplam 
Sk  Orta  Az  
f  %  f  %  f  %  f  %  
Planlama Cevapsz  1  1,3  1  1,3  2  2,6  4  5  
Planl  14  17,5  32  40  7  8,8  53  66,3  
Karmak  3  3,8  11  13,8  9  11,2  23  28,8  
Toplam  18  22,5  44  55  18  12,5  80  100  
x2= 8,640, df = 4, p<0,071  

A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
kararlarnda da belirtildii gibi, kliniklerin ve hasta kayt blmlerinin kendi iinde bamsz bir ekilde zlmesi kalabaln Genel Bekleme Holnde fazlaca hissedilmemesine yol amaktadr. Fakat klinik bekleme hollerinin kendi iinde hasta saysnkarlayabilecek dzeyde olmad ve hastalarn ok sra bekledii saptanmtr (Kardiyoloji Bek. Hol %95, Dahiliye, K.B.B. ve Dermatoloji bekleme holleri %70). Kullanclarn hastane mekanlarnda sra bekleme sorunlar arasndaki farkllklar pearson kikare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Bunun yansra Destek Birimleri, tm kliniklerin ortak kullandklarhizmet birimleri olduklarndan, bu birimlerde de sra sorununun olduu belirlenmitir (ekil 18). 


3.2.4. Servis elemanlarnn yeterlilii 
Kullanm srecinde deerlendirmenin nemli bir adm olan yn bulmada, en nemli etkenlerden biri de katlar aras ulam salayan sirklasyon elemanlardr. Bunlarn saylarnn yeterli olup olmadnn deerlendirilmesinde; merdivenler %81,3, wcler %75 ve asansrler de %52,5 ile kullanclar tarafndan yeterli bulunmutur (ekil 19). 
3.3. Bekleme Hollerinin Alg-Davransal Performans Analizi 
Bu almada ele alnan bni Sina Hastanesi Poliklinii bekleme hollerindeki kullanclarn algdavransal performans, mekann fiziksel konforu anlamsal farkllama lekleriyle (bask / ferah, karanlk / aydnlk, havasz / havadar, grltl / sakin, konforlu / rahatsz (oturma niteleri), huzurlu / huzursuz) belirlenmeye allmtr. Bu leklerin Cronbach alfa gvenilirlik katsays 0,96 dr. Baz
100 
90 
80 
70 
60 
50 
40 
30 
20 
10 
0 
Yzdelik Deerler 

0%
wc asansr merdiven



evet yeterli 

hayr yetersiz 
kararsz/cevapsz ekil 19. Servis elemanlarnn yeterlilii 
aratrmaclara gre [23, 24] tm lekler iin alfa gvenilirlik katsaylar 0,60n zerinde ktnda iyi derece gvenilir olarak kabul edilmektedir. Bu almada, elde edilen Cronbach alfa deerlerinin gven dzeylerinin ok yksek dzeyde olduu grlmektedir. 


3.3.1. Ferah, Geni / Bask, Kasvetli 
Genel Bekleme Hol mekan hacimsel olarak hastanenin younluunu karlayabilecek dzeydedir. Az bir oranda da olsa mekann bask ve kasvetli bulunmasnn (%31,3) nedeninin, bu hol aydnlatmaya alan tepe pencerelerinin yetersiz olmasndan kaynakland dnlmektedir. Klinik bekleme hollerinin bask (ykseklik=3.30m) ve kasvetli bulunmasnn nedeni ise hi bir ekilde gn  ve doal hava ile balants bulunmayan kapalkutular olmalardr denilebilir. 
Buna karn destek birimleri daha olumlu deerlendirilmilerdir. Bu birimlerden bazlar genel olarak daha geni ve ayn zamanda demedeki yrtklar yardmyla yksek mekanlardr. 


Dahiliy e Beklem e Kardiy oloji  K.B.B. Bekleme Derm atoloj i  Rntgen Bekleme Kan tahlil  drar tahlil  
Bekleme  Beklem e  Bekleme  Beklem e  
Sra sorunu yok  ok sra bekleniyor  Hi kullanmam 

x2: 154,801, df: 18, P< 0,001 Tukey HSD testi sonularna gre bekleme hollerinin olumludan olumsuza doru sralamas: 
Rntgen > Dahiliye = K.B.B. = Dermatoloji > drar Tahlil > Kan Tahlil > Kardiyoloji 
ekil 18. Sra bekleme 
Kullanclarn hastane mekanlarnferah ve bask lei kapsamnda alglamalar arasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Buna gre, en ferah mekan Giri Bekleme Hol olarak belirlenmitir. Dier mekanlardan Rntgen grntleme mekanlarnn birer kii sra ile kullanmas nedeniyle kullanclar tarafndan mekan ferah alglanm olabilir (%43,8). Ayrca, -3.50 kotunda yer alan idrar tahlil bekleme hol, dk kat ykseklii ve gn  olanann kstl olmas gibi nedenlerle bask bulunmutur (%43,8) (ekil 4 ve 20). 


3.3.2. Aydnlk / Karanlk 
Genel Bekleme Holn aydnlatmada kullanlan tepe klklar ve yapay aydnlatma elemanlar, ounlukla yeterli grlmektedir (%77,5). Kullanclarn hastane mekanlarn aydnlk ve karanlk lei kapsamnda 
100 
90 
alglamalar arasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Buna gre, klinik bekleme hollerinde, gn  bulunmamas nedeni ile ok fazla sayda kullanlan yapay aydnlatma elemanlar bu mekanlarn genel olarak aydnlk olarak deerlendirilmesine neden olmutur. Zemin katta yer alan Kardiyoloji Klinii Bekleme Hol ise karanlk olarak deerlendirilmitir. Rntgen bekleme ve tepe klklarnn yer ald Kan Tahlil Bekleme Holnn, idrar beklemeye kyasla daha aydnlk bulunduu sylenebilir (ekil 21). 


3.3.3. Havadar / Havasz 
Kullanclarn hastane mekanlarn havadar ve havasz lei kapsamnda alglamalar arasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. 
Yzdelik Deerler Yzdelik Deerler 
80 70 60 50 40 30 20 10 0 Genel Bekleme 
100 


Dahiliye Bekleme Kardiyoloji K.B.B. Bekleme Dermatoloji Rntgen Bekleme Kan tahlil drar tahlil Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme 

Ferah-Geni 


Bask-Kasvetli 

Hi kullanmam
x2: 140,156, df: 18, P< 0,001 ekil 20. Ferah, geni / bask, kasvetli
90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 


Genel Bekleme  Dahiliye Bekleme Kardiyoloji Bekleme K.B.B. Bekleme Dermatoloji Bekleme  Rntgen Bekleme Kan tahlil Bekleme  drar tahlil Bekleme  
Aydnlk Karanlk x2: 135,560, df: 12, P< 0,001  Hi kullanmam 
ekil 21. Aydnlk / karanlk  

A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
Buna gre, kullanclar tarafndan klinikler ve tehis niteleri olduka yksek oranlarda havasz olarak deerlendirilmitir Bu durum mekan destekleyen doal ve yapay havalandrma sistemlerinin bulunmamasndan kaynaklanabilir. Mekanlarn d ile balantlar minimumda veya hi yoktur. Fakat kalabalk kamusal alanlarda doal hava sirklasyonunun kstll hijyen koullar ile uyumamaktadr (ekil 22). 


3.3.4. Sakin / Grltl 
Kullanclarn hastane mekanlarn sakin ve grltl lei kapsamnda alglamalar arasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Buna gre, hastane kullanc saysnn fazla olmas ve 
100 
Genel Bekleme Holnn tm klinik bekleme hollerine almas nedeni ile buras kullanclar tarafndan grltl bulunmutur (%72,5). Klinik bekleme mekanlar arasnda Kardiyoloji bekleme hol olduka fazla bir yzde ile grltl olarak nitelendirilmitir (%95). Destek niteleri arasnda rntgen beklemede durumun dier bekleme hollerine kyasla bir miktar daha iyi olduu sylenebilir (%42,5) (ekil 23). 


3.3.5. Huzur Verici / Huzursuz Edici 
Kullanclarn hastane mekanlarnhuzur verici ve huzursuz edici lei kapsamnda alglamalararasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Buna gre, hastane kullanclarnn 
90 80 70 
Yzdelik Deerler 

60 50 40 30 20 10 0 Genel Dahiliye Kardiyoloji K.B.B. Dermatoloji Rntgen Kan tahlil drar tahlil Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme 


Havadar 

Havasz 

Hi kullanmam
x2: 128,511, df: 18, P< 0,001 ekil 22. Havadar / havasz 
Yzdelik Deerler 

100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Genel Bekleme Dahiliye Kardiyoloji K.B.B. Dermatoloji Rntgen Kan tahlil drar tahlil Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme 


Sakin 


Grltl 

Hi kullanmam
x2: 148,246, df: 12, P< 0,001 ekil 23. Sakin / grltl 
%40 Dermatoloji klinii ile Rntgen nitesini daha huzur verici olarak deerlendirmilerdir (ekil 24). 


3.3.6. Konforlu / Rahatsz (oturma niteleri) 
Kullanclarn hastane mekanlarnda bulunan oturma nitelerini konforlu ve rahatsz lei kapsamnda alglamalar arasndaki farkllklar pearson ki-kare testi sonucuna gre p<0,001 dzeyinde istatistiksel adan nemli bulunmutur. Buna gre, genel olarak kullanclarn %38,8i Genel Bekleme Holnde bulunan oturma nitelerinin rahat olduunu, %46,3 rahatsz ve sert olduunu belirtmilerdir (ekil 25). Oturma nitelerinin kullanclar tarafndan rahatsz bulunmasnn nedeni, kullanlan malzemelerin doal ve oturma elemanlarnn ergonomik olmamasndan kaynaklanyor olabilir. 
Klinik bekleme hollerinde oturma niteleri; Dahiliye ve Kardiyoloji blmnde karlkl yerletirilmiolan muayene odalarnn arasndadr. K.B.B ve Dermatoloji kliniklerinde ise muayene blmnden tamamen ayrlarak, Genel Giri Hol ile Muayene hol arasnda klinik girii niteliindedir. 
Klinik bekleme hollerindeki oturmalarda plastik, demir ve kauuk olmak zere  farkl malzeme kullanlmtr. Her bir klinikteki oturma niteleri u ekilde deerlendirilebilir: Dermatoloji kliniinde kullanlan malzemenin metal olmas nedeniyle kullanclar tarafndan ergonomik bulunmam ve rahatsz olarak belirtilmitir (%60). KBB (Kulak Burun Boaz) klinii, kullanclar tarafndan tm bekleme holleri iinde en rahat bulunan oturma nitesine sahiptir (%95). Bunun nedeni; kullanlan malzemenin kauuk olmasve bu malzemenin dier malzemelere gre daha yumuak ve rahat olmasdr. Kardiyoloji ve Dahiliye kliniklerinde kullanlan oturma niteleri Genel Bekleme Holndeki malzeme ile ayn niteliktedir, plastik esasldr ve kullanclar tarafndan rahatsz bulunmutur (%70 ve %50). 
100 
90 
Genel Bekleme Hol ve Rntgen Bekleme Holndeki oturma elemanlar plastik esasldr ve her iki hol deki oturmalar da ok yakn yzdelerde rahat bulunmutur (%38,8 ve %40). Kan Tahlil Bekleme Holnde oturarak deil, kuyrukta bekleme eklinde srada beklendii iin kullanclarn byk bir ounluu beklerken oturma nitesi yetersiz/yok eklinde cevap vermilerdir (%31,3). Burada oturma nitelerini rahatsz olarak deerlendirenlerin kullandoturma niteleri ise Genel Bekleme Holnde yer alanlardr. drar Tahlil Bekleme Hol karanlk ve bask olarak deerlendirildii iin buradaki oturma niteleri kullanclar tarafndan genel olarak tercih edilmemektedir (%35) (ekil 25). 



4. DEERLENDRME 
Genel olarak almada mekann fonksiyonuna cevap verebilmesi ve kullanclarn davranlar iin gereken ortamlar sunmas nem kazanmaktadr. Bu anlamda, mekann fiziksel zellikleri ne kmaktadr. Bunun yan sra, her ne kadar abartl bir boyutta olmamakla beraber, iletmedeki aksaklk ve yetersizliklerin de unutulmamas gerekir. 
Bu almada deneyimlenme ile birlikte yn bulma sorununun renilerek ortadan kalkt grlmtr. Bir ana bekleme holne tutunmu farkl i mekan dzenlemesindeki kliniklerin olmas ve dey sirklasyon elemanlarnn bir landmark gibi kullanlmas bu sonucun belirlenmesinde nemlidir. Kullanclar klinik ve destek birimleri bekleme hollerini, ayr blgelerde, ancak balantl olmalarasndan ve fonksiyonel adan olumlu deerlendirmilerdir. Buna karn, poliklinik birimlerinin sra bekleme sorununun olduka rahatsz edici boyutlarda olmas ve bu sorunun bir lde hafifletilmesinde yardmc olacak numaratr sisteminin tam anlamyla bulunmamas, fonksiyonel olarak kullanm skntya drmektedir. 
Yzdelik Deerler 
80 
70 60 50 40 30 20 10 0 


Genel Bekleme Dahiliye Kardiyoloji K.B.B. Bekleme Dermatoloji Rntgen Kan tahlil drar tahlil Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme 

Huzur verici 



Huzursuz edici 

Hi kullanmam
x2: 144,818, df: 18, P< 0,001 ekil 24. Huzur verici / huzursuz edici
A. Bakaya vd. Poliklinik Bekleme Alanlarnda Fonksiyonel ve Alg-Davransal Kalite: Ankara, bni Sina Hastanesi Poliklinii 
Yzdelik Deerler 
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 


Genel Bekleme Dahiliye Kardiyoloji K.B.B. Bekleme Dermatoloji Rntgen Kan tahlil drar tahlil Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme Bekleme 

Rahat 


Rahatsz 

Yetersiz / Yok 

Hi kullanmam
x2: 307,345, df: 30, P< 0,001 ekil 25. Oturma niteleri 
Genel olarak bu almada ele alnan poliklinik mekanlarnn fonksiyonel (bulabilme, birimler arasyaknlk ve sra bekleme) ve alg-davransal (ferah, geni / bask, kasvetli, aydnlk / karanlk, havadar / havasz, sakin / grltl, huzur verici / huzursuz edici, konforlu / rahatsz (oturma niteleri)) performans durumunu irdelediimizde, tm bekleme holleri ierisinde fonksiyonel performans sorununun minimumda yaand bekleme holnn, Rntgen Bekleme olduu grlmtr. Bu bekleme holn dier hollerden ayrt eden belirgin bir mekansal nitelik olmamakla birlikte, mekann alg-davransal performansna ilikin yorumlar son derece olumlu kmtr. Rntgen Bekleme Hol belirgin bir yzde ile huzurlu olarak nitelendirilmese de (ekil 24), fonksiyonel performansa ynelik kalitenin alg-davransal performans yorumlarn etkiledii dnlmektedir. Bu sonu, almann balangcnda varsaylan; mekanda fonksiyonel olarak skntyaanmadnda, dk mekan kalitesinin kabul edilebilir olduu fikrini dorular niteliktedir. 
Buna karn Kan Tahlil Bekleme Holnde ok fazla sra beklenmekle birlikte, dier gn  ve doal hava alamayan bekleme hollerine kyasla mekann algsal kalitesinin yksek olmas nedeniyle davransal performansa ilikin yorumlar olumlu bulunmu ve genel olarak mekan olduka belirgin bir oranda huzurlu olarak nitelendirilmitir (ekil 24). Bu sonu, dier bir varsaym olan; mekann fiziksel kalitesinin artmas durumunda, fonksiyonel performanstaki aksaklk ve yetersizliklerin kullanclar tarafndan ok da eletirilmeyerek yorumland fikri ile uyumaktadr denilebilir. 
Doal hava ve doal ktan yoksun bekleme holleri arasnda fonksiyonel ve alg-davransal performansolduka dk yorumlanan mekan, Kardiyoloji Bekleme Holdr. Gerek ok fazla sra beklenmesi, gerekse de kasvetli, karanlk, havasz bir ortamda, rahatsz ve kullansz oturma nitelerinde ziyaretilerini misafir etmesi nedeniyle Kardiyoloji Bekleme Hol bu almada Polikliniin en olumsuz mekan olarak deerlendirilmitir. 
Son olarak tm gzlemler nda istekikayetleriniz bal altnda toplanan sorularla, hastanenin kullanclar tarafndan oluturulan duyum ve alg lm aranm, uyarm elemanlarna duyduklar gereksinim renilmeye allmtr. bni Sina Hastanesi Polikliniinde beklerken gn olmasnn gereklilii %74 oran ile belirlenmitir (ekil 26). Yaplan almalar gstermitir ki, pencere bykl ile balantl olarak i mekana alnan gn  miktar ve pencereden grlen manzara, hastalarn duygusal memnuniyetini farkllatrarak, psikolojik durumlarn etkilemektedir [25]. Ddnyay gsterir tepe aydnlatmalar da pencere kadar nem tar ve hastalar tarafndan tercih edilen bir durumdur [26]. Alglanan kalite ve kiinin kendisini mekan ierisinde psikolojik olarak rahat hissetmesi gn  kullanlarak iyi aydnlatlm bekleme hollerinde, zayf aydnlatlm olanlara kyasla daha fazla olacaktr. Bu gre farkl almalarda yer verilmitir [27]. Verderber & Reumann almalar[28] ofis ve salk mekanlarnda n, kullancnn psikolojik konforu zerindeki etkilerini bulmutur. Bu teori aynzamanda hastanelerin gerek mobilyas ve gerekse de sanat eserleriyle scak konut ortamn yanstmasgerektiini savunan almalarla da rtr [29]. evremizi saran gzelliklerin salmz destekleyecei inancndan hareketle, Prens Charles [30] sanat eserlerinin nemini vurgulamtr. Artk pek ok doktor estetik bir ortamn hasta sal zerindeki olumlu etkisinin farkndadr. Hastalar, hastane olgusunun iine girdiklerinde, sanat eserleri rahatlatcbir etkiye sahiptir. Londra Middlesex Hospitaldan Dr Paul Rogers terapi ortamnda sanat eserlerinin 

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 




beklerken mzik yayntelevizyon tablolar ve iek-havuz gn yaynheykeller 
evet gerekli 



var olan yeterli /gerek yok 
cevapsz/kararsz ekil 26. stek ve ikayetler 
nemini takdir ederiz ve tedavi srecinde yardmcolduuna inanrz demektedir. Bu bir anlamda mzik performans ile oluturulmu bir ortama sahip kutsal korunak fikrini savunan Yunan filozofisinin bir yansmasdr [31]. Mimari estetik de olduu gibi sanat eserlerinin hasta sal zerindeki etkilerini ispat etmek de olduka zordur. Texas A&M Universityden Roger Ulrich iyiletirme srecinde grsel gsteriminin etkileri zerinde almtr. Kendisi, canl, renkli (iekler, boyama, d manzara, v.b.) evrelerde bulunan hastalarn, cansz ve renksiz evrelerde bulunan hastalara kyasla, daha ksa bir srede ve az bir arkesici alarak iyiletiklerini ispatlamtr [32]. Benzer bir ekilde Arneill & Devlin [17]de bekleme hollerindeki renci ve yallarn algsal performanslarn test eder. Buradaki temel hipotez iyi denmi, iyi aydnlatlm, sanat eseri ieren ve grntde yumuak bir atmosfere sahip bekleme hollerinin, modas gemi mobilyalarla denmi, karanlk ve sanat eseri barndrmayan mekanlara kyasla yksek algsal kalitelerinin olduudur. 
bni Sina Poliklinii kullanclar tablo ve heykeller kullanlmasn olumlu bularak u an iin var olann yeterli olduu grndedirler (%62,5). Televizyon ile peyzaj anlamnda iek kullanmnn gereklilii kullanclara sorulduunda ise %62,5 ve %75 ile gerekli grlmtr (ekil 26). bni Sina Polikliniinde gerekletirilen almada Beklerken mzik yayn olmal m? sorusuna kullanclarn vermi olduu evet gerekli (%61,3) cevabnn belirgin bir oranda kmasilgintir. Literatrde pek ok alma mziin, klinik ve psikolojik iyiletirmede, insanlarn ruh haline baarl bir etkisi olduunu gstermitir [33]. 
bni Sina Hastanesi Poliklinii her ne kadar fonksiyonel ilersizlik (sra bekleme sorunu) ve iletme sorunlar gibi bugn pek ok sorunla karkarya olmakla beraber, beklenti ve gereksinimleri optimum dzeyde karlayan klinik bekleme hol modeline ulamamz asndan nemli ipularsunabilmektedir. zellikle gerek Genel Bekleme Hol ve gerekse de Kan Bekleme Holnde yer alan aydnlk elemanlar yardmyla mekanlarn alglanabilirlii, kalitesi bir l de olsa artrlmtr. Bylesine hassas bir kurguda planlanm bir yapnn, klinik bekleme hollerinin de insan psikolojisini nemseyen bir tavrla sunulmas halinde mkemmele ulalaca dnlmektedir. 
TEEKKR 
Bu alma Gazi niversitesi Bilimsel Aratrma 
Projeleri kapsamnda desteklenmitirGazi niversitesine salad tmdolay ok teekkr ederiz.   (06/2003-35).  olanaklardan  

